Instagram

Mieszkańcy Szydłowca byli społeczeństwem zróżnicowanym pod względem narodowościowym i wyznaniowym. Obok Polaków miasto zamieszkiwali Włosi, Szkoci, Niemcy, Litwini, Rosjanie i Żydzi.

 

W I połowie XVII wieku znajdująca się w Szydłowcu kolonia włoska odegrała znaczącą rolę w życiu gospodarczym naszego miasta. Włosi byli najczęściej architektami, muratorami, rzeźbiarzami, murarzami, kamieniarzami.

Niektórzy należeli do miejskiego patrycjatu, zajmowali wysokie stanowiska. Byli to wójtowie:

Albrecht Fodyga, wójt w latach 1610 – 1623,

Tomasz Regius , który był wójtem w latach 1631 – 1649

Burmistrzem był w latach 1836 – 1843 Teodor Bacciarelli.

Radziwiłłowie sprowadzili z położonej w północnych Włoszech, znajdującej się w valle Mesolcina miejscowości Mesocco (obecnie terytorium Szwajcarii), architektów i muratorów rzeźbiarzy: Kaspra Fodygę, jego brata Sebastiana i stryjecznego brata Albrychta. Najpierw zatrudniono ich w Nieświeżu, a następnie w Szydłowcu.

Kasper Fodygawłaściwie Fodige Gaspare urodził się w XVI wieku zmarł około 1624 – 1625 roku był wójtem chęcińskim, muratorem, rzeźbiarzem, architektem, bratem Sebastiana, stryjecznym bratem Albrechta Fodygi, burmistrza Szydłowca, stryjem księdza Henryka Fodygi. W Szydłowcu był w latach 1602 - 1629 muratorem późnorenesansowego ratusza. Na stałe osiedlił się w Chęcinach. Wykonał wiele prac muratorskich, architektonicznych, rzeźb na terenie całej Polski. Zmarł i wraz z żoną Zuzanną z Grodzanowic został pochowany w krypcie grobowej pod kaplicą Trzech Króli w Chęcinach

Albrecht Fodyga, (Fodige) stryjeczny brat Kaspra urodził się przed 1626 rokiem. Był muratorem i architektem. Prowadził w Szydłowcu prace przy przebudowie zamku i wspólnie z Kasprem i Sebastianem nadzorował budowę ratusza również w Szydłowcu. Był rajcą szydłowieckim w latach 1610 i1616, przypuszczalnie również w 1602. Był również wójtem Szydłowca w latach 1610 – 1623.

Sebastian Fodyga, (Fodige) brat Kaspra, miał nadzór nad pracami w ratuszu wraz z Kasprem. Po śmierci Kaspra został jego głównym spadkobiercą. Ożenił się z Krystyną Wójcikówną. Miał liczne potomstwo, zmarł w 1634 roku, został pochowany obok Kaspra.

Tomasz Regius, wójt szydłowiecki w latach 1631 – 1649 był malarzem książęcym, sprowadził go do Szydłowca Albrycht Władysław Radziwiłł. Niewiele o nim wiemy. Jego druga żona Zofia Warcabówna była córką mieszczanina podwójciego w Jastrzębiu

Kolejnym Włochem, którego zaliczono do szydłowieckiego patrycjatu był burmistrz Szydłowca w latach 1836 – 1843 Teodor Bacciarelli. Urodził się w Warszawie w 1796 roku, zmarł w Koninie 3 sierpnia 1884 roku, żył 88 lat. Był oficerem wojska polskiego, kawalerem Złotego Krzyża Virtuti Militari, nadanego 5 września 1831 roku, burmistrzem Szydłowca, burmistrzem Bodzentyna, wnukiem słynnego malarza Marcelo, synem Franciszka i Anieli Asłanowicz. Ukończył szkołę wydziałową w Łowiczu, służył w armii Królestwa Polskiego. Podczas powstania listopadowego, służąc w 11 pułku piechoty liniowej został awansowany na kapitana, został odznaczony złotym krzyżem. Ciężko ranny stracił nogę. Po upadku Warszawy pozostał w stolicy. Wkrótce złożył przysięgę na rzecz cara za co otrzymał roczny zasiłek i został mianowany burmistrzem Szydłowca. Znany z gwałtownego temperamentu wdawał się w bójki, ponadto przywłaszczał sobie pieniądze z miejskiej kasy. Nie stronił od alkoholu, wznosił wówczas rewolucyjne okrzyki i kazał muzykantom grać Mazurka Dąbrowskiego i Marsz Chłopickiego. Za karę został przeniesiony na stanowisko burmistrza Bodzentyna. Tu jednak nadal nie zmienił swojego postępowania, wobec czego przeniesiono go do Daleszyc, w końcu dymisjonowano, zwolniono ze służby w 1885 roku. Dalsze jego losy nie są znane. Wiadomo tylko, że został zdymisjonowany i zwolniony ze służby w 1855 roku, ożenił się z Karoliną z Dańkowskich. Żył 88 lat, został pochowany w Koninie.

W 1602 i 1603 roku przebywał w Szydłowcu murator Franciszek Włoch prawdopodobnie też zatrudniony przy budowie ratusza i zamku. W 1618 odnotowano obecność bakałarza Stanisława Pękaroviciusa, a w 1639 roku jego syna Klemensa studenta Akademii Krakowskiej.

W 1602 odnotowano obecność muratora Gian Vegio, w latach 1602 i 1603 roku muratora Franciszka Włocha, przed 1604 roku Calisettiego, w latach 1603 – 1605 Marcina Mocza, w 1639 roku mularza Piotra Barro, w latach 1618 – 1619 Piotra Pehelavo miernika dworskiego. W dokumentach cechowych w XVIII wieku pojawia się nazwisko kowala, który nazywa się Grzegorz Basta. W wieku XIX mieszkał w Szydłowcu kamieniarz Gariboldi, na cmentarzu szydłowieckim znajduje się kamienny nagrobek w kształcie trumienki z napisem: „D. O. M./ TU SPOCZYWAJĄ ZWŁOKI Ś. P./ FRANUSIA GARIBOLDI/ PRZEŻYWSZY ROK I MIESIĘCY JEDENAŚCIE/ ZMARŁ D. 4 STYCZNIA 1882 R./ STROSKANI RODZICE/ KŁADĄC TĘ PAMIĄTTKĘ/ PROSZĄ O WESTCHNIENIE / DO BOGA”

Architekt Franciszek della Lora czy Lori który był projektantem dziedzińca krużgankowego na Wawelu zaprojektował przypuszczalnie również dziedziniec zamku szydłowieckiego za czasów, kiedy właścicielem zamku był Mikołaj Szydłowiecki, który dokonał rozbudowy zamku w latach 1515 – 1526 przekształcając gotycki zamek w renesansową rezydencję.

Bliskie stosunki z dworem królewskim utrzymywali zarówno Szydłowieccy, jak i późniejsi właściciele Szydłowca Radziwiłłowie. Żyjący w latach 1467 – 1532 syn Stanisława Szydłowieckiego , brat Mikołaja podskarbiego wielkiego koronnego i również podskarbiego wielkiego koronnego Jakuba, późniejszy kanclerz wielki koronny Krzysztof Szydłowiecki wychowywał się na dworze królewskim jako towarzysz zabaw późniejszego króla Zygmunta Starego. Częstym gościem na dworze królewskim , ulubionym towarzyszem podróży rodziny królewskiej był Mikołaj Szydłowiecki. Kiedy w 1548 roku Szydłowiec, jako posag Elżbiety Szydłowieckiej, stał się własnością Radziwiłłów z linii ołycko – nieświeskiej stosunki właścicieli Szydłowca z dworem królewskim były nadal bliskie. Mąż Elżbiety Mikołaj Czarny był bowiem stryjecznym bratem królowej żony Zygmunta Augusta Barbary Radziwiłłówny. Dzięki bliskim stosunkom Szydłowieckich i Radziwiłłów z dworem królewskim znalazły się w Szydłowcu dzieła sztuki autorstwa przebywających na dworze królewskim artystów.

W prezbiterium gotyckiego kościoła pod wezwaniem św. Zygmunta Króla znajduje się wykonana z czerwonego węgierskiego marmuru wczesnorenesansowa płyta nagrobna podskarbiego wielkiego koronnego Mikołaja Szydłowieckiego ufundowana przez jego brata kanclerza wielkiego koronnego Krzysztofa. Jej twórcą jest najprawdopodobniej Bartłomiej Berecci. Płyta przedstawia śpiącego rycerza, ubranego w zbroję maksymiliańską. Rycerz, o rysach twarzy Mikołaja Szydłowieckiego, prawą ręką podtrzymuje głowę leżącą na ozdobnej poduszce, w lewej trzyma proporczyk. U prawego boku leży odpasany miecz, u stóp przyłbica i tarcza z herbem Odrowąż. Fragmenty okazalszego niegdyś nagrobka np. płaskorzeźbiona głowa meduzy zostały umieszczone na murze okalającym kościół. Mikołaj zmarł w połowie lutego 1532 roku.

Obok ołtarza Matki Boskiej Szkaplerznej wystawiono w 1806 roku staraniem Feliksa Gawdzickiego klasycystyczny portyk z czarnego marmuru. Umieszczono na nim napis: „Żona naylepszemu mężowi i Brat naylepszej siostrze”. Znajduje się w nim rzeźba wzorowana na posągu śpiącej Ariadny z muzeum kapitolińskiego w Rzymie. Została wykonana przez Jakuba Monaldiego z białego karraryjskiego marmuru. Przedstawia młodą piękną kobietę leżącą z głową wspartą na urnie . Spod długiej sukni, ściśle przylegającej do zgrabnej sylwetki wysuwa się kształtna, bosa stopa. Z boku napis: „Monaldi Romae inv e ccul. A. D. 17(95)” Rzeźbę zamówiła Maria z Gawdzickich Radziwiłłowa w tym samym roku, w którym zmarł jej mąż Mikołaj Radziwiłł (1795)

Jakub (Giacomo) Monaldi był synem rzeźbiarza Carlo Monaldiego, urodził się w Rzymie w 1730 roku, zmarł w Warszawie w 1798 roku. Był włoskim rzeźbiarzem działającym w Polsce od 1768 roku na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego

Bartłomiej (Bartolommeo) Berecci urodził się około 1480 (85) roku w Pontassieve koło Florencji zmarł w 1537 roku w Krakowie. Był włoskim architektem i rzeźbiarzem renesansowym. Przybył do Polski z Węgier sprowadzony przez prymasa Jana Łaskiego w 1516 roku.

Tak było dawniej, a obecnie?

Kontakty mieszkańców naszego miasta z Włochami nie ustały. Wiele mieszkanek Szydłowca podejmuje pracę we Włoszech najczęściej jako opiekunki ludzi starych, niedołężnych. Wyjazdy te przyczyniają się do zawierania polsko – włoskich małżeństw częściej zawieranych we Włoszech, rzadziej w Szydłowcu. Małżonkowie najczęściej pozostają we Włoszech, chociaż niektóre osiedlają się w naszym mieście

W świetle danych zarejestrowanych w szydłowieckim USC, a mnie przekazanych, za co bardzo serdecznie dziękuję, w latach 1996 – 2005 zawarto osiem związków małżeńskich , wszystkie poza Polską. We wszystkich przypadkach kobiety były Polkami, mężczyźni Włochami, wiek nowożeńców: od 25 do 35 lat pięć małżeństw, od 46 do 55 dwa, od 56 do 70 jedno. W latach 2006 do 2015 zarejestrowano 14 małżeństw zawartych między Polką a Włochem, w tym tylko 3 w Szydłowcu, 11 poza Polską, kobiety (Polki) od 20 d0 68 lat, mężczyźni (Włosi) od 36 do 76.

Swego rodzaju kroniką wydarzeń jest miejscowy cmentarz, na którym zauważyłam nie tak dawno kilka nowych nagrobków z typowo włoskimi nazwiskami wypisanymi na tablicach nagrobnych.

Uczniowie Publicznego Gimnazjum nr1 w Zespole Szkół im Jana Pawła II w Szydłowcu przebywali na zielonej szkole w Caorle Lido Altanea we Włoszech. Zwiedzili Wenecję i atrakcyjne miasteczko Bibionne oraz największy park rozrywki w północnych Włoszsech w Gardalandzie.

Irena Przybyłowska - Hanusz

Przed dodaniem komentarza zapoznaj się z REGULAMINEM, naruszenie któregokolwiek punktu regulaminu może spowodować konsekwencje prawne, dlatego czasem warto się powstrzymać, www.naszszydlowiec.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Administrator portalu Nasz Szydłowiec zastrzega sobie prawo do moderowania komentarzy, które naruszają zasady Regulaminu.

Facebook

Twitter



Tagi

Instagram

© 2017 Wszystkie prawa zastrzeżone przez www.naszszydlowiec.pl

Oferta reklamowa